ਕਿਰਿਆ , ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ

 ਕਿਰਿਆ ਕਿਸ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ?

ਜਿਸ ਸ਼ਬਦ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਦੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵਾਪਰਨ ਬਾਰੇ ਕਾਲ ਸਹਿਤ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ,ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਰਿਆ ਆਖਦੇ ਹਨ |

ਜਿਵੇਂ - ਖਾਂਦਾ ਸੀ , ਜਾਂਦਾ ਸੀ , ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ,ਆਦਿ 

ਕਿਰਿਆ ਦਾ ਅਰਥ - ਕੰਮ ਕਰਨਾ 

ਕਿਰਿਆ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ -

 1. ਅਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ 

 2. ਸਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ 

ਜਿਹੜੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਕਰਤਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾ ਹੋਵੇ , ਉਹ ਅਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ?

ਜਿਵੇਂ -  ਬੱਚਾ ਰੋਂਦਾ ਹੈ |          ਉਹ ਖਾ ਰਹੀ ਹੈ |ਕੁੜੀ ਗਾਉਂਦੀ ਹੈ | ਸੂਰਜ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਹੈ |ਕੁੜੀ ਫ਼ਲ ਖਾ ਰਹੀ ਹੈ |

ਕਰਤਾ - ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਰਤਾ ਆਖਦੇ ਹਨ |

ਕਰਮ- ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਰਮ ਆਖਦੇ ਹਨ |

2. ਜਿਹੜੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੋਵੇਂ ਹੋਣ।, ਉਹ ਸਕਰਮਕ ਕਿਰਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ |

ਹਨੀ ਫ਼ੁਟਬਾਲ ਖੇਡਦਾ ਹੈ |

ਮਾਤਾ ਜੀ ਰੋਟੀ ਪਕਾਉਂਦੇ ਹਨ |

 ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਕਿਸ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ?

ਨਾਂਵ ਅਤੇ ਪੜਨਾਂਵ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸਤਾ ਦੱਸਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਆਖਦੇ ਹਨ |

ਲਾਲ ਗੁਲਾਬ , ਪਤਲੀ ਕੁੜੀ।, ਸੁੰਦਰ ਘਰ , ਮੋਟਾ ਮੁੰਡਾ 

ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਪੰਜ  ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ -

1. ਗੁਣਵਾਚਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ   -ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਬਦ  ਨਾਂਵ ਅਤੇ ਪੜਨਾਂਵ ਦੇ ਗੁਣ -ਔਗੁਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ -ਚੰਗਾ ਆਦਮੀ , ਲੰਮਾ ਮੁੰਡਾ , ਗਰਮ ਪਾਣੀ 

2. ਸੰਖਿਆਵਾਚਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ -ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਬਦ  ਨਾਂਵ ਅਤੇ ਪੜਨਾਂਵ ਦੀ ਗਿਣਤੀ  ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਦੋ ,  ਚਾਰ , ਅੱਧਾ, ਇੱਕ 

3. ਪਰੀਮਾਣਵਾਚਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ -ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਬਦ  ਨਾਂਵ ਅਤੇ ਪੜਨਾਂਵ ਦੀ ਮਿਣਤੀ , ਤੋਲ ਜਾਂ ਮਾਪ  ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ - ਥੋੜ੍ਹਾ , ਸਾਰਾ , ਬਹੁਤ , ਇਕ ਮੀਟਰ , ਪੰਜ ਕਿਲੋ 

4. ਨਿਸ਼ਚੇਵਾਚਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ -ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਨਾਂਵ ਜਾਂ ਪੜਨਾਂਵ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਮ ਤੋਂ ਖਾਸ ਬਣਾਉਣ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇਵਾਚਕ ਪੜਨਾਂਵ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ | ਜਿਵੇਂ -

ਇਧਰ ਕੀ ਪਿਆ ਹੈ ?              ਉਹ ਨਲਾਇਕ ਮੁੰਡੇ ਹਨ |                  ਇਹ ਗੀਤਾ ਦੀ ਪੁਸਤਕ ਹੈ |

ਓਧਰ ਕੁਝ ਬੰਦੇ ਦੌੜੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ |

5. ਪੜਨਾਂਵੀ  ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ- ਜੋ ਪੜਨਾਂਵ ਸ਼ਬਦ ਨਾਂਵ ਸ਼ਬਦਾਂ  ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਦਾ ਕੰਮ ਦੇਣ ਉਹ ਪੜਨਾਂਵੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ | ਜਿਵੇਂ -

ਮੇਰੀ ਮੁੰਦਰੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ |             ਇਹ ਮੇਰਾ ਲੈਪਟਾਪ ਹੈ |             ਤੁਹਾਡੇ ਮਿੱਤਰ ਬੜੇ ਚੰਗੇ ਹਨ |    

ਵਿਆਕਰਨ  ਉਪ -ਵਿਸ਼ਾ ਪੰਜਾਬੀ